zgorszenie i rodzaj mdlejącego

„zgorszenie i rodzaj mdlejącego patriotycznego Aach...
Więc ten pierwszy kamień został rzucony na początku naszego wieku. Natomiast pod koniec I wojny światowej, gdy w Vavey (w Szwajcarii) obradował Komitet Niesienia Pomocy Ofiarom w Polsce, sprawa zamuliła się jeszcze bardziej. Autor Ogniem i Mieczem oraz pianista, przed którym, gdy wychodził na estradę, wstawali królowie i prezydenci republik — przewodniczyli temu Komitetowi. Dbając o dobro Sprawy Polskiej, o rozgłos i donośne echo naszych słusznych żądań, Komitet postanowił zdobyć także do propagandy i tego pana „który po angielsku pisuje powieści". I oto wkrótce nadeszła od niego odpowiedź. Kronikarz podaje ten pan „odmówił współpracy pod pretekstem, że bierze w nim ( w Komitecie) udział ambasador carskiej Rosji!" Nie wiemy, czy owe słowo użyte przez kronikarza — „pretekst" — było szczęśliwe. Kronikarz dodaje, że ten pan, który po angielsku pisuje powieści, jakby „dawał lekcje patryotyzmu Sienkiewiczowi i Paderewskiemu... Mecenas Osuchowski, "wiceprezes Komitetu, suchy staruszek o oczach wciąż gorejących najszlachetniejszym zapałem, zawiadomił nas, trzęsąc kościanymi rękami w powietrzu i jąkając się ze wzruszenia, że... znakomity pisarz angielski zawiódł nasze oczekiwania. Zapadła cisza, ogarnęło nas zdumienie, aczkolwiek znaliśmy przeszłość..." tego pana.“(3)